Κωνσταντῖνος Κυζικηνὸς
(μέσα 18ου – ἀρχές 19ου αἰῶνος)
Kapıdağlı Konstantin
Ὁ διακεκριμένος ἁγιογράφος Κωνσταντῖνος Κυζικηνὸς ὑπῆρξε παραλλήλως καὶ ζωγράφος στὰ Ἀνάκτορα τοῦ Τοpkapı.
Τὸ ἔτος 1803 ζωγράφισε τὸ γνωστότερό του ἔργο, ὅπου εἰκονίζεται ὁ Σουλτάνος Σελὶμ Γ΄ (1789-1807), καθήμενος ὀκλαδὸν καὶ κρατῶντας κομπολόϊ. Στὸν φιλότεχνο Σουλτάνο ἄρεσε πολὺ αὐτὸ τὸ ἔργο, γι’ αὐτὸ καὶ ἐν συνεχείᾳ, παρὰ τὸ θρησκευτικὸ περιβάλλον τῆς ἐποχῆς του, παρήγγειλε στὸν Κωνσταντῖνο προσωπογραφίες τῶν προκατόχων του, δηλαδὴ 29 Ὀθωμανῶν Σουλτάνων, ἀπὸ τὸν Ὀσμὰν Α΄ μέχρι καὶ τὸν ἴδιον, ποὺ ὅμως δὲν ἠδυνήθη νὰ τὶς ἐκθέσει, διότι ἐξεθρονίσθη. Ἀργότερα, μὲ ἐντολὴ τοῦ διαδόχου του ἀναμορφωτοῦ Σουλτάνου Μαχμοὺτ Β΄ (1808-1839), αὐτὲς τυπώθηκαν σὲ λεύκωμα, ποὺ ἐξεδόθη στὸ Λονδίνο (1815). Ὁ Κωνσταντῖνος ζωγράφισε ἐπίσης τὸν πίνακα τῆς τελετῆς τοῦ Βαϊραμίου (Μuâyede), ἀλλὰ καὶ ἄλλους πίνακες τῆς Ὀθωμανικῆς Δυναστείας.
Ὁ Ἐπίσκοπος Παμφίλου Μελισσηνός, στὸ βιβλίο του «Τὰ Ταταῦλα», τὸ 1913, μεταξὺ ἄλλων ἀναφέρει, «ὁ ἐνώπιον τοῦ [ἄλλοτε] Καταστήματος τοῦ Γυμναστικοῦ Συλλόγου [Ταταούλων] χῶρος ἔχει ἱστορικὴν ἀξίαν· ἐν αὐτῷ ἔκειτο ἡ οἰκία τοῦ περιωνύμου βασιλικοῦ ζωγράφου Κωνσταντίνου Κυζικηνοῦ, ἀπολαύοντος τῆς εὐνοίας τοῦ Σουλτάνου Σελὶμ τοῦ Γ΄. Ὅστις ἐτίμησεν αὐτὸν καὶ διὰ τῆς ὑψηλῆς ἐπισκέψεώς Του εἰς τὴν οἰκίαν ταύτην.
Ἔργα τοῦ ζωγράφου τούτου κοσμοῦσι τὸν Ἱερὸν Ναὸν Ἁγίου Δημητρίου». Μεταξὺ αὐτῶν καὶ ἡ περίφημη εἰκόνα τῆς Σταυρώσεως (1807), ποὺ εὑρίσκεται στὸν Νάρθηκα, ἀλλὰ καὶ οἱ τοιχογραφίες τῆς προσόψεως τοῦ γυναικωνίτου τοῦ Ναοῦ.
Ὁ Ῥωμαίϊκος χαρακτῆρας τῆς συνοικίας ἐπισημοποιεῖται μὲ διάταγμα τοῦ Σουλτάνου Σελίμ, τὸ 1793.
Ἕνα πρωτοφανὲς προνόμιο τῆς ἐποχῆς, ἀπαγορεύει τὴν ἐγκατάσταση καὶ διαμονὴ τῶν ἀλλοεθνῶν καὶ ἑτεροδόξων στὰ Ταταῦλα. Ὁ Σουλτάνος Σελὶμ ἔδωσε ἐπίσης τὴν ἄδεια τῆς ἐκ βάθρων ἀνακαινίσεως καὶ ἐπεκτάσεως τοῦ Ναοῦ μὲ δεύτερο κλίτος (1798), ὁ ὁποῖος εἶχε καταστραφεῖ ἀπὸ πυρκαγιά, ἡ δὲ μητέρα του Mihrişah Vâlide Sultan, ἔφερε νερὸ στὴν Ῥωμαίϊκη συνοικία τῶν Ταταούλων, κτίζοντας τὴν μέχρι σήμερα σωζομένη κρήνη (1799) στὸ Sefâ Meydanı. Δικαίως ὁ ἱστορικὸς Κωνσταντῖνος Παπαρρηγόπουλος ἀναφέρει ( Ε΄, 677 ) ὅτι « Ὁ Σουλτάνος οὗτος ( Σελὶμ Γ΄ ) πρὸς τοὺς Ἕλληνας ἀνεδείχθη ὡς οὐδεὶς ἄλλος φιλάνθρωπος καὶ καλοκάγαθος ».
Tὸ ἔτος 2011, στὰ Ἀνάκτορα τοῦ Topkapı, πραγματοποιήθηκε μιὰ ἐκδήλωσι γιὰ τοὺς Ῥωμηοὺς Πολίτας Ζωγράφους, ὅπου εἶχαν ἐκτεθεῖ, μεταξὺ ἄλλων, καὶ ἔργα τοῦ Κωνσταντίνου Κυζικηνοῦ. Τότε ἡ εἰρημένη εἰκόνα τῆς Σταυρώσεως μετεφέρθη ἀπὸ τὸν Ἱερὸ Ναὸ τοῦ Ἁγίου Δημητρίου στὴν ἐν λόγῳ ἔκθεσι, τὴν ὁποία μάλιστα ἐτίμησε διὰ τῆς ὑψηλῆς παρουσίας του καὶ ἡ Α.Θ. Παναγιότης, ὁ Οἰκ. Πατριάρχης κ.κ Βαρθολομαῖος, συνοδευόμενος ἀπὸ τοὺς Σεβ. Συνοδικοὺς Μητροπολίτας.
